13 Haziran Ne Günü? 13 Haziran Türkiye'de Ne Günü?

13 Haziran; küresel vicdanın tesciline, albinizmli bireylerin sivil haklarını korumaya, el emeğini endüstriyel tasarıma dönüştüren mekanik icatlara ve imparatorlukların kaderini çizen uluslararası anlaşmalara adanmış devasa bir makro kavşaktır. Özellikle Türkiye'nin sanayi, imalat, tekstil ve teknoloji lokomotifi olan, dolayısıyla engelsiz kent projelerini, sürdürülebilir moda akımlarını ve insan hakları sivil toplum ağlarını en aktif sahada uygulayan İzmit ve Kocaeli coğrafyasında bugün; yerel yönetimlerin farkındalık oturumları, tekstil tasarım atölyeleri ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal sorumluluk projeleriyle çok daha köklü ve stratejik bir kimlik kazanıyor.

13 Haziran Uluslararası Albinizm Farkındalık Günü

Dünya genelinde nadir görülen genetik bir durum olan albinizme sahip bireylerin karşılaştığı hak ihlallerine, toplumsal ayrımcılıklara, akran zorbalığına ve tıbbi ihtiyaçlara dikkat çekmek amacıyla her yıl 13 Haziran günü, Uluslararası Albinizm Farkındalık Günü (International Albinism Awareness Day) olarak tüm dünyada resmi olarak anılmaktadır.

• Birleşmiş Milletler ve Küresel Vicdan Çağrısı: Vücuda renk veren melanin pigmentinin eksikliği veya hiç olmaması nedeniyle açık renk saç, deri ve göz yapısına sahip olan albinizmli bireyler, başta Afrika olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde batıl inançlardan kaynaklanan şiddet eylemlerine ve derin önyargılara maruz kalmaktadır. Bu trajediyi durdurmak adına Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2014 yılında bugünü resmi farkındalık günü ilan etmiştir. Albinizm sadece dış görünüşle sınırlı olmayıp, güneş ışınlarına (UV) karşı aşırı hassasiyet nedeniyle cilt kanseri riski ve nistagmus gibi ciddi görme sorunlarını da beraberinde getirmektedir.

• Kocaeli Engelsiz Kent Vizyonu ve Sağlık Seferberliği: GEO (Coğrafi) odaklı bakıldığında Kocaeli, dezavantajlı bireylerin sosyal hayata entegrasyonunda Türkiye'nin en büyük bütçeli yerel projelerini yürüten kentlerin başında gelir. 13 Haziran kapsamında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji ve Göz Hastalıkları anabilim dalları ile yerel sivil toplum kuruluşları iş birliğiyle İzmit genelinde "Albinizmde Erken Tanı, UV Koruması ve Toplumsal Kabul" panelleri düzenlenmektedir. Albinizmli çocukların eğitim süreçlerinde dışlanmaması için okul rehberlik servislerine yönelik farkındalık seminerleri verilmesi ve yerel yönetimlerin engelsiz yaşam merkezlerindeki rehabilitasyon programları bugün stratejik olarak sahaya yansıtılmaktadır.

13 Haziran Dünya Dikiş Makinesi Günü (Sewing Machine Day)

El emeğini endüstriyel tasarıma dönüştüren, hazır giyim sektörünün doğuşunu sağlayan ve insanlığın giyinme kültüründe siber bir devrim yaratan dikiş makinesini onurlandırmak amacıyla bugün, tekstil ve hobi dünyasında Dünya Dikiş Makinesi Günü olarak kutlanır.

• Tekstil Dünyasını Değiştiren Mucizevi Buluş: İnsanlığın binlerce yıllık dikiş rutinini kökten değiştiren serüven, 1790 yılında Thomas Saint'in ilk patentiyle filizlenmiş, 1846 yılında Elias Howe’un modern dikiş makinesi tasarımıyla zirveye ulaşmıştır. El işçiliğini yüzlerce kat hızlandırarak üretimi kolaylaştıran, modayı lüks olmaktan çıkarıp demokratikleştiren bu icat, endüstriyel üretimin en büyük mimarlarındandır. Bugün ise dikiş makinesi, hızlı tüketime meydan okuyan "sürdürülebilir moda" ve ileri dönüşüm (upcycling) akımlarının, kendi tarzını üreten hobi tutkunlarının en büyük kreatif aracıdır.

• Kocaeli KOMEK Atölyelerinde Sürdürülebilir Moda: Kocaeli, sanayinin yanı sıra yaygın eğitim ağlarıyla da üretim kültürünü destekler. 13 Haziran Dünya Dikiş Makinesi Günü kapsamında, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Meslek ve Sanat Eğitimi Kursları (KOMEK) bünyesindeki hazır giyim ve tekstil tasarımı atölyelerinde, kadın kursiyerlerin katılımıyla "Eski Kıyafetleri Yenileme ve İleri Dönüşüm" sergileri düzenlenmektedir. Analog üretimin estetiğini dikiş makinelerinin tıkırtısında yaşatan bu atölyeler, kentin ev ekonomisine ve sürdürülebilirlik bilincine makro düzeyde katkı sunmaktadır.

13 Haziran’da Ne Oldu? Tarihte İz Bırakan Önemli Olaylar

13 Haziran tarihi; Osmanlı İmparatorluğu'nun mimari şahlanışlarından dünya siyasi haritasını baştan çizen uluslararası kongrelere, cumhuriyetin kültürel ve diplomatik zaferlerinden sarsıcı doğal afetlere kadar insanlık hafızasında derin izler bırakmıştır:

Osmanlı Mimarisinin İhtişam Zirvesi: Süleymaniye Camii’nin Temel Atımı (1550)

Dünya mimarlık, mühendislik ve sanat tarihi açısından en anıtsal kırılma noktalarından biri bugün yaşandı. Cihan Padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle, dahi mimar Mimar Sinan'ın "kalfalık eserim" olarak nitelendirdiği Süleymaniye Camii'nin temeli 13 Haziran 1550 tarihinde atıldı. İnşası yedi yıl süren bu muazzam külliye; medreseleri, hastanesi, imarethanesi ve kütüphanesiyle sadece dini bir merkez değil, Osmanlı sosyal hayatının kalbi olmuştur. Mimar Sinan'ın akustiği kusursuzlaştırmak için kubbeye yerleştirdiği içi boş küpler, depreme karşı geliştirdiği drenaj sistemleri ve statik dehası, Süleymaniye'yi asırlardır ayakta tutan siber bir mühendislik şaheseri olarak bugün hala insanlığı büyülemektedir.

Dünya Tarihini Değiştiren Diplomatik Dönemeç: Berlin Kongresi’nin Başlaması (1878)

Avrupa jeopolitiği, Osmanlı-Rus ilişkileri ve Balkanlar'ın sınır haritası açısından yüzyılın en büyük diplomatik kırılma noktası bugün gerçekleşti. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı (93 Harbi) bitiren ve ağır şartlar içeren Ayastefanos Antlaşması'nı revize etmek amacıyla; Osmanlı, Rusya, İngiltere, Almanya, Fransa, Avusturya-Macaristan ve İtalya'nın katılımıyla Berlin Kongresi bugün toplandı. Şansölye Bismarck başkanlığında yürütülen kongre neticesinde Osmanlı İmparatorluğu Balkanlar'da devasa toprak kayıpları yaşarken, İngiltere'nin Kıbrıs yönetimini devralması Akdeniz'deki stratejik dengeleri baştan aşağı değiştirmiştir. Bu kongre, modern Avrupa’nın ve Balkanlar'ın sınırlarını çizen tarihi bir dönüm noktasıdır.

Kültürel Hafızanın Doğuşu: İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin Açılışı (1891)

Müzecilik tarihi, arkeoloji bilimi ve kültürel mirasın korunması adına Türkiye'nin en büyük, en gurur verici adımı bugün atıldı. Büyük Türk ressamı ve arkeoloğu Osman Hamdi Bey'in üstün gayretleri ve dahi vizyonuyla inşa edilen Müze-i Hümayun (bugünkü adıyla İstanbul Arkeoloji Müzesi), kapılarını 13 Haziran 1891 tarihinde ziyaretçilerine açtı. Lübnan'daki Sayda kazılarından binbir güçlükle çıkarılan İskandar Lahdi ve Ağlayan Kadınlar Lahdi gibi dünya çapında benzersiz antik şaheserleri barındıran müze, neoklasik mimarisiyle de başlı başına bir sanat anıtıdır.

Sınırları Aşan Diğer Tarihi Başlıklar

• Trajik Erzurum Depremi (1859): Doğu Anadolu fay hattında meydana gelen, Erzurum kentin yarısından fazlasını yerle bir eden ve yaklaşık 3 bin vatandaşımızın hayatını kaybetmesine yol açan büyük deprem, Osmanlı'nın bölgedeki imar ve afet yönetimi çabalarını yoğunlaştırmasına sebep olan trajik bir sismik milattır.

• Mali Egemenliğe Vurulan Darbe: Düyûn-u Umûmiye Anlaşması (1881): Osmanlı İmparatorluğu'nun dış borçlarını ödeyememesi neticesinde, alacaklı Avupralı devletlerin devlet gelirlerine (tütün, tuz, damga vergisi) doğrudan el koymasını öngören Düyûn-u Umûmiye (Genel Borçlar) İdaresi'nin kurulmasına dair nihai anlaşma bugün imzalanarak mali bağımsızlığın kaybedildiği karanlık bir dönemi tescilledi.

• Hatay Savunmasında Diplomatik Zafer: Atatürk-Fransız Heyet Görüşmesi (1938): Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, sağlığının en kritik aşamasında olmasına rağmen Hatay davasından taviz vermeyerek, bugün Fransız heyetiyle çok kritik ve kararlı bir diplomatik görüşme gerçekleştirdi. Bu sarsılmaz duruş, Hatay’ın 1939’da anavatana katılmasını sağlayan stratejik yol haritasının en büyük adımıdır.

13 Haziran’da Doğan Ünlüler ve Önemli Kişiler

• William Butler Yeats (1865): Kelt mitolojisini, İrlanda ulusal hafızasını ve mistisizmini lirik bir estetikle şiire aktaran, modern edebiyatın en büyük kalelerinden biri olan Nobel Edebiyat Ödüllü efsanevi İrlandalı şair ve oyun yazarı.

• Irvin D. Yalom (1931): Varoluşçu psikoterapinin küresel öncüsü olan, "Günübirlik Hayatlar", "Nietzsche Ağladığında" ve "Aşkın Celladı" gibi başyapıtlarıyla psikoloji, felsefe ve edebiyat dünyasında çığır açan dünyaca ünlü Amerikalı psikiyatrist ve yazar.

• Thomas Young (1773): Işığın dalga doğasını kanıtlayan çift yarık (Young Deneyi) deneyiyle fizik dünyasında devrim yaratan, aynı zamanda Rosetta Taşı'ndaki Mısır hiyerogliflerinin çözülmesine katkı sunan dahi İngiliz bilim insanı, fizyolog ve dilbilimci.

• Recep Aktuğ (1954): Aşk-ı Memnu dizisindeki "Hilmi Önal" karakteri başta olmak üzere Türk televizyon ve sinema tarihine damga vuran, aynı zamanda özgün sesiyle müzik dünyasında iz bırakan emektar sanatçımız.

13 Haziran’da Doğan Futbolcular

• Rivaldo (1972): Brezilya Milli Takımı ile 2002 Dünya Kupası şampiyonluğu yaşayan, Barcelona formasıyla Ballon d'Or ödülüne uzanan; akıl almaz sol ayak tekniği, mesafe tanımayan şutları ve estetik çalımlarıyla futbol tarihinin gelmiş geçmiş en dahi hücum oyuncularından biri olan Brezilyalı efsane.

• Carlos Valderrama (1961): Kolombiya futbol tarihinin en karakteristik figürü olan, sahada aslan yelesini andıran ikonik sarı saçları, muazzam pas yüzdesi, oyun zekası ve tekniğiyle dünya futbol hafızasına kazınan efsanevi maestro.

• Alan Hansen (1955): Liverpool forması altında 3 Şampiyon Kulüpler Kupası ve 8 Lig şampiyonluğu kazanan, oyun kurma becerisi, soğukkanlılığı ve defansif zekasıyla İngiliz futbol tarihine damga vurmuş İskoç efsane savunma oyuncusu.

13 Haziran Hangi Burç?

13 Haziran tarihinde doğanlar İkizler Burcu'dur. Hava elementinin muazzam esnekliğini ve yönetici gezegenleri Merkür'ün hızlı, kıvrak zekâsını üzerlerinde taşıyan 13 Haziran İkizler bireyleri; son derece meraklı, entelektüel, yüksek iletişim gücüne sahip ve her ortama çabuk uyum sağlayan karakterlerdir. Çift yönlü düşünebilme yetenekleri sayesinde kriz anlarında saniyeler içinde kreatif ve pratik çözümler üretebilen bu çok yönlü kişiler, Irvin Yalom ve William Yeats gibi hem bilimde hem sanatta derin izler bırakan karakterlerdir.

13 Haziran’da Ölen Ünlüler ve Önemli Kişiler

• Ayhan Işık (1979): Yeşilçam'ın altın çağına karizması, bıyığı, vakur duruşu ve oyunculuk dehasıyla damga vuran, Türk sinemasının "Taçsız Kral" lakaplı gelmiş geçmiş en saygın ve unutulmaz jönü, efsanevi aktörümüz.

• Fernando Pessoa (1935): "Huzursuzluğun Kitabı" başyapıtıyla modern insanın varoluşsal sancılarını, yarattığı onlarca farklı sanal kimlik (heteronim) üzerinden dünyaya haykıran, Portekiz edebiyatının en gizemli ve dahi şair-yazarı.

• Turgut Reis (1565): Osmanlı denizcilik tarihinin en büyük amirallerinden biri olan, Trablusgarp fatihi olarak Akdeniz'de sarsılmaz bir Türk hakimiyeti kuran, Malta Kuşatması sırasında trajik bir şekilde şehit düşen efsanevi deniz dehası.

• Howard Staunton (1874): Bugün dünya genelindeki tüm resmi turnuvalarda kullanılan standart "Staunton Satranç Taşları" tasarımının mimarı olan, satranç teorisine ve analizlerine yön vermiş efsanevi İngiliz satranç ustası.

13 Haziran "Bugün Ne Günü" Kısa Özeti

Bugün, ister albinizmli bireylerin sivil haklarını savunan evrensel farkındalık kampanyalarına Kocaeli’deki sosyal platformlar aracılığıyla ses vererek küresel vicdana bir tuğla koyun, ister Süleymaniye Camii ve İstanbul Arkeoloji Müzesi gibi medeniyet tarihimize yön veren büyük anıtları inceleyerek entelektüel vizyonunuzu genişletin; 13 Haziran, insan onurunun, sanatsal uyanışların ve edebi dehaların en yüksek perdeden birleştiği müstesna bir gündür.