9 Ocak, hem Türkiye tarihi hem de dünya tarihi açısından önemli gelişmelerin yaşandığı özel günlerden biri olarak öne çıkıyor. Kurtuluş mücadelelerinden kültürel ve siyasal dönüm noktalarına kadar pek çok olay, 9 Ocak tarihine damga vurdu. Özellikle Hatay’ın Dörtyol ilçesinin Fransız işgalinden kurtuluşu, bu günü Türkiye için ayrı bir anlamlı kılıyor.
“9 Ocak ne günü?”, “9 Ocak’ta tarihte ne oldu?” ve “9 Ocak’ın önemi nedir?” sorularının yanıtlarını sizler için derledik.
9 Ocak Ne Günü Olarak Anılıyor?
9 Ocak, Türkiye’de Hatay’ın Dörtyol ilçesinin kurtuluş günü olarak anılmaktadır. Dörtyol, Milli Mücadele döneminde Fransız işgaline karşı ilk kurşunun atıldığı yer olarak bilinir. İlçenin 9 Ocak 1922’de işgalden kurtulması, Türk direnişinin sembol tarihleri arasında yer alır.
Bu yönüyle 9 Ocak, yalnızca bir takvim günü değil; bağımsızlık, direniş ve vatan savunması kavramlarını temsil eden anlamlı bir tarihtir.
Tarihte 9 Ocak’ta Ne Oldu?
9 Ocak, dünya genelinde de birçok tarihi gelişmeye sahne olmuştur. İşte tarihte 9 Ocak’ta yaşanan önemli olaylar:
-
1792 – Yaş Antlaşması imzalandı: Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan bu antlaşma ile Osmanlı, Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu resmen kabul etti.
-
1853 – “Hasta Adam” tanımlaması: Rus Çarı I. Nikolay, Osmanlı Devleti için tarihe geçen “Avrupa’nın hasta adamı” ifadesini kullandı.
-
1900 – Kahire demiryolu açıldı: Mısır’ın modernleşme sürecindeki önemli adımlardan biri olarak kabul edilir.
-
1900 – Lazio Kulübü kuruldu: İtalya’nın köklü spor kulüplerinden biri olan Lazio, Roma’da kuruldu.
-
1905 – Kışlık Saray yürüyüşü: Moskova’da işçilere ateş açılması, Rus Devrimi’ne giden sürecin önemli kırılma noktalarından biri oldu.
-
1916 – Seddülbahir Muharebeleri sona erdi: Çanakkale Savaşı’nın kritik cephelerinden biri Türk ordusunun başarısıyla sonuçlandı.
-
1916 – Gelibolu Yarımadası temizlendi: İtilaf Devletleri, Çanakkale’den tamamen çekildi.
-
1922 – Hatay Dörtyol kurtarıldı: Fransız işgali sona erdi.
-
1936 – Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi açıldı: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Atatürk’ün katılımıyla eğitime başladı.
-
1951 – Birleşmiş Milletler Genel Merkezi açıldı: Birleşmiş Milletler, New York’taki merkez binasında faaliyete geçti.
-
1961 – Basın İlan Kurumu kuruldu: Basın İlan Kurumu, Türkiye’de basın ilanlarını düzenlemek amacıyla hayata geçirildi.
-
1969 – ODTÜ kapatıldı: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, öğrenci olayları sonrası bir ay süreyle eğitime ara verdi.
-
2009 – Nâzım Hikmet’in vatandaşlığı iade edildi: Nâzım Hikmet’in 1951’de çıkarıldığı Türk vatandaşlığı kararı iptal edildi.
9 Ocak’ta Doğan Ünlüler
9 Ocak, sanat ve siyaset dünyasında iz bırakan birçok ismin doğum günüdür:
-
1778 – Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi: Hammâmîzâde İsmail Dede Efendi
-
1908 – Simone de Beauvoir: Simone de Beauvoir
-
1913 – Richard Nixon: Richard Nixon
-
1941 – Joan Baez: Joan Baez
9 Ocak’ta Hayatını Kaybeden Ünlüler
-
1964 – Halide Edip Adıvar: Halide Edip Adıvar
-
1990 – Cemal Süreya: Cemal Süreya
9 Ocak’ın Anlamı ve Önemi
9 Ocak;
-
Türkiye için kurtuluş ve direniş ruhunu,
-
Dünya tarihi için siyasal, kültürel ve askeri dönüm noktalarını,
-
Edebiyat ve sanat dünyası için önemli isimleri simgeler.
Bu yönüyle 9 Ocak, “bugün ne günü” aramalarında hem ulusal hem de küresel ölçekte dikkat çeken, tarihsel hafızası güçlü günlerden biridir.
9 Ocak, Hatay Dörtyol’un kurtuluş günü olmasının yanı sıra; antlaşmaların imzalandığı, devrimlerin fitilinin ateşlendiği, üniversitelerin ve uluslararası kurumların kurulduğu, edebiyat ve siyasete yön veren isimlerin doğduğu veya aramızdan ayrıldığı tarihi bir gündür.
