ABD’de Tufts Üniversitesi’nden araştırmacılar, genetiği değiştirilmiş bakteriler ve sümüksü küften elde edilen özel bir enzim sayesinde glikozdan yüksek verimli tagatoz üretimi gerçekleştirdi. Çalışmada, bu doğal şekerin yüzde 95’e varan oranla üretilebildiği bildirildi. Bu oran, geleneksel yöntemlerin çok üzerinde.
Tagatoz Nedir, Neden Önemli?
Tagatoz doğada süt ürünleri, elma, portakal gibi meyvelerde iz miktarda bulunuyor. Ancak miktarının düşük olması nedeniyle doğal yollardan temini maliyetli. Sofra şekerine benzer tadı ve hacim verme özelliği ile gıda endüstrisinde "bulk sweetener" olarak işlev görebiliyor.
Bakteriler Üretim Hattına Dönüştürüldü
Araştırmacılar, E. coli bakterilerini genetik olarak değiştirerek glikozdan tagatoza dönüşüm sağlayan biyosentetik bir yol kurdu. Bu dönüşümün merkezinde ise sümüksü küften elde edilen ve “Galactose-1-phosphate–selective phosphatase” (Gal1P) olarak adlandırılan yeni bir enzim yer alıyor.
Diyabet Dostu: Kan Şekerine Etkisi Az
Araştırmaya göre tagatoz, ince bağırsakta sınırlı şekilde emiliyor; büyük bölümü kalın bağırsakta fermente ediliyor. Bu özelliğiyle kan şekeri ve insülin seviyeleri üzerinde daha az etkiye neden oluyor. Özellikle diyabetli bireyler için avantajlı olabileceği belirtiliyor.
Ağız ve Bağırsak Sağlığına Katkı Sunabilir
Tagatozun, ağızda çürük oluşumuna yol açan bakterileri beslemediği; aksine bu bakterilerin gelişimini baskıladığı gözlendi. Ayrıca bağırsak florasında yararlı bakterilerin gelişimini destekleyebileceği belirtilerek, probiyotik benzeri etkilerinin araştırıldığı ifade edildi.
Gıda Endüstrisine Uygun: Şeker Gibi Davranıyor
Tagatoz sadece tatlılık değil, şekerin sağladığı hacim ve doku özelliklerini de sunabiliyor. Pişirme sırasında esmerleşme (karamelizasyon) gösterebilmesi sayesinde ev yapımı ürünlerde ve endüstriyel üretimlerde kullanılabilirliği artıyor.
FDA’dan “Güvenli” Onayı Var
Tagatoz, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından “genel olarak güvenli kabul edilen” (GRAS) maddeler arasında yer alıyor. Bu sınıflandırma, sirke, tuz ve karbonat gibi yaygın kullanılan maddelerle aynı düzeyde değerlendiriliyor.
Yaygınlaşması Maliyetle Doğrudan İlişkili
Araştırmacılar, bu yüksek verimli üretim süreci sayesinde tagatozun daha ekonomik ve erişilebilir hale geleceğini umuyor. Verim artışı maliyeti düşürürken, daha sağlıklı şeker alternatiflerine olan talebin de karşılanabileceği düşünülüyor.
