Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçim süreci, hem 1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası hem de 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu ile açık şekilde düzenlenmiştir. Bu kapsamda Cumhurbaşkanının görev süresi ve seçim takvimi belirli kurallara bağlanmıştır.
Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıl?
Anayasa’nın 101 ve 102. maddeleri ile 6271 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre: Cumhurbaşkanının görev süresi 5 yıldır. Bir kişi en fazla iki dönem Cumhurbaşkanı seçilebilir. Ancak ikinci döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerin yenilenmesine karar verirse, aynı kişi bir kez daha aday olabilir. Burada önemli bir istisna da bulunmaktadır:
6271 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi gereğince, Abdullah Gül’ün görev süresi 7 yıl olarak uygulanmıştır.
Cumhurbaşkanlığı seçimi ne zaman yapılır?
Kanuna göre seçim takvimi net şekilde belirlenmiştir. Cumhurbaşkanı seçimi, görev süresi dolmadan önceki son 60 gün içinde tamamlanır. Bu düzenleme, devlet yönetiminde boşluk oluşmaması için getirilmiştir. Ayrıca yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar mevcut Cumhurbaşkanı görevine devam eder. Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimleri 5 yılda bir yapılır.
Cumhurbaşkanı seçimi nasıl yapılır?
Cumhurbaşkanlığı seçimi halk tarafından yapılan iki turlu bir sistemle gerçekleştirilir:
- İlk turda geçerli oyların salt çoğunluğunu (%50+1) alan aday doğrudan seçilir.
- Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa, ikinci tur yapılır.
- İkinci turda en çok oy alan iki aday yarışır ve en fazla oyu alan Cumhurbaşkanı olur.
Bazı özel durumlar da kanunda açıkça belirtilmiştir:
- İkinci tura kalan adaylardan biri adaylıktan düşerse, sıradaki aday ikinci tura katılır.
- Seçime tek aday kalırsa, seçim referandum şeklinde yapılır.
- Aday yeterli oy alamazsa seçim yenilenir.
Seçim sürecini kim yönetir?
Türkiye’de seçimlerin düzen içinde yürütülmesi ve denetlenmesi görevi Yüksek Seçim Kurulu’na aittir.
Anayasa’nın 79. maddesine göre YSK:
- Seçimlerin başlangıcından bitimine kadar tüm süreci yönetir
- Seçim güvenliğini sağlar
- Sonuçları kesin olarak ilan eder
Türkiye’de bir sonraki Cumhurbaşkanlığı seçimi ne zaman?
Son Cumhurbaşkanlığı seçimi 28 Mayıs 2023’te yapılmış ve Recep Tayyip Erdoğan yeniden seçilmiştir. Bu doğrultuda normal seçim takvimine göre:
Bir sonraki Cumhurbaşkanlığı seçimi 2028 yılında, görev süresinin dolmasına yakın son 60 gün içinde yapılacaktır. Ancak şu durum unutulmamalıdır:
Türkiye’de seçimler, Meclis veya Cumhurbaşkanı kararıyla erken seçime de gidebilir. Bu durumda seçim tarihi değişebilir.
Türkiye’de seçim sistemi nasıl işliyor?
Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı seçimleri;
- 5 yılda bir yapılır
- Halk oylaması ile belirlenir
- İki turlu sistem uygulanır
- Seçim süreci YSK tarafından yönetilir
Anayasa ve ilgili kanunlar sayesinde seçim süreci hem süre hem de yöntem açısından net kurallarla belirlenmiş durumdadır.
