Türkçede günlük konuşma dilinde ve yazılı anlatımda oldukça sık kullanılan neden kelimesi, bir olayın ya da durumun ortaya çıkış gerekçesini ifade etmek için kullanılır. Özellikle soru cümlelerinde ve açıklayıcı anlatımlarda önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle anlamı ve eş anlamlısı sıkça merak edilen kelimeler arasında yer alır.
Peki, neden kelimesinin eş anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na göre neden sözcüğü hangi kelimeyle aynı anlamda kullanılabilir? İşte detaylar…
Neden Kelimesinin Anlamı (TDK)
Türk Dil Kurumu’na göre neden,
bir olayı veya durumu ortaya çıkaran başka bir olayı ya da durumu ifade eder. Aynı zamanda bir olguyu sorgulamak amacıyla kullanılan bir sözcüktür.
Kısaca neden;
bir şeyin niçin gerçekleştiğini açıklayan gerekçe anlamına gelir.
Neden Kelimesinin Eş Anlamlısı Nedir?
TDK’ye göre neden kelimesinin temel ve en yaygın eş anlamlısı:
Sebep
Neden kelimesi Türkçe kökenlidir. Sebep kelimesi ise Arapça kökenli olup “sabab” sözcüğünden dilimize geçmiştir. Kökenleri farklı olsa da anlam bakımından tamamen aynıdır ve cümle içinde birbirlerinin yerine kullanılabilir.
Neden ve Sebep Kelimelerinin Kullanımı
Neden ve sebep kelimeleri hem konuşma dilinde hem de yazılı metinlerde aynı anlamı karşılar. Cümlede hangisi kullanılırsa kullanılsın anlamda herhangi bir bozulma olmaz.
Günlük kullanımda “neden” kelimesi daha sade ve yaygınken, “sebep” kelimesi resmî yazılarda ve akademik metinlerde daha sık tercih edilebilir.
Neden Kelimesiyle İlgili Diğer Anlamdaş Sözcükler
Bazı durumlarda neden kelimesiyle aynı anlamda kullanılabilen başka sözcükler de vardır. Ancak bunlar bağlama göre tercih edilir:
-
Sebep
-
Gerekçe
-
İllet
-
Münasebet
-
Niçin
-
Niye
-
Ne için
Bu sözcüklerin bazıları soru anlamı taşırken, bazıları açıklama ve gerekçe bildirme amacıyla kullanılır.
Neden Kelimesinin Eş Anlamı ile Örnek Cümleler
Neden:
Bu gecikmenin nedenini henüz öğrenemedik.
Sebep:
Bu gecikmenin sebebini henüz öğrenemedik.
Neden:
Toplantıya katılmamasının nedenini açıkladı.
Sebep:
Toplantıya katılmamasının sebebini açıkladı.
Bu örneklerde görüldüğü gibi, neden ve sebep kelimeleri cümle içinde aynı anlamı koruyarak kullanılabilmektedir.
Neden kelimesinin eş anlamlısı sebeptir. Türk Dil Kurumu’na göre bu iki kelime aynı anlamı taşır ve birbirlerinin yerine kullanılabilir. Neden Türkçe kökenli, sebep ise Arapça kökenlidir. Her ikisi de bir olayın ya da durumun ortaya çıkış gerekçesini ifade eder.
