Roblox yeniden gündemde

Roblox, Türkiye’de 7 Ağustos 2024’te Adana 6. Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla erişime engellenmişti. Kararın gerekçesi olarak çocuk güvenliği ve platformdaki bazı içeriklere ilişkin endişeler gösterilmişti.

Platformun yeniden erişime açıldığı yönündeki haberlerin ardından oyuncular, Roblox’a VPN kullanmadan girilip girilemeyeceğini, eski hesapların durumunu ve yeni güvenlik kurallarını araştırmaya başladı.

Güvenlik güncellemeleri öne çıktı

Roblox, son dönemde çocuk ve genç kullanıcılar için yaşa dayalı yeni hesap sistemleri geliştirdiğini duyurmuştu. Şirketin açıklamasına göre Roblox Kids 5-8 yaş grubu, Roblox Select ise 9-15 yaş grubu için daha sınırlı içerik erişimi ve genişletilmiş ebeveyn kontrolü sağlayacak şekilde tasarlandı.

Yeni sistemde ebeveynlerin çocuklarının erişebildiği oyunları, iletişim ayarlarını ve platformdaki bazı kullanım detaylarını daha yakından yönetebilmesi hedefleniyor. Roblox, bu güncellemelerin yaş doğrulama, içerik denetimi ve aile kontrolü başlıklarını bir araya getirdiğini açıkladı.

Eski hesaplarla giriş yapılabilecek

Roblox’a giriş yapmak isteyen kullanıcıların uygulamayı güncellemesi veya web sitesi üzerinden giriş ekranına ulaşması gerekiyor. Kullanıcılar, daha önce kullandıkları kullanıcı adı, e-posta adresi ya da telefon numarasıyla hesaplarına erişmeyi deneyebilecek.

Şifresini hatırlamayan kullanıcılar, giriş ekranında yer alan şifre sıfırlama seçeneğini kullanarak hesap kurtarma işlemi yapabilecek. Türkiye için uygulanacak yeni güvenlik adımları kapsamında bazı kullanıcılardan yaş doğrulama veya ebeveyn onayı istenebilecek.

Resmî süreç takip ediliyor

Roblox’un Türkiye’ye dönüş süreci daha önce de kamuoyunun gündemine gelmişti. Reuters’a konuşan şirket, erişimin yeniden sağlanması durumunda Türkiye’de ofis açma ve yerel dilde moderasyon ekibi kurma planı bulunduğunu açıklamıştı.

Erişim durumunun internet servis sağlayıcılarına göre farklılık gösterebileceği belirtilirken, kullanıcıların uygulama mağazaları ve platformun giriş ekranı üzerinden erişim durumunu kontrol edebileceği ifade ediliyor.

Küresel tedarik zincirinde yaşanan sorunlar, teknoloji ürünlerinde maliyet baskısını artırmaya devam ediyor. Sektör temsilcileri, özellikle akıllı telefon üretiminde kullanılan kritik bileşenlerdeki arz sıkıntılarının fiyatlara yansıyabileceğini belirtiyor.

Helyum Gazı Üretim Maliyetlerini Etkiliyor
İlkay Cihaner, dünya genelinde süren tedarik problemlerinin yanı sıra yarı iletken üretiminde kullanılan helyum gazındaki sıkıntıların sektörü olumsuz etkilediğini ifade etti. Çip üretiminde önemli bir yere sahip olan helyumun temininde yaşanan sorunların, üretim maliyetlerini yukarı çektiği belirtildi.

Stoklar Kısa Vadede Etkiyi Sınırlıyor
Şirket yetkililerine göre mevcut stoklar, kısa vadede fiyat artışlarını sınırlı tutabilir. Ancak yeni üretimlerde kullanılacak parçaların daha yüksek maliyetle tedarik edilmesi halinde fiyat dengesinin değişebileceği ifade ediliyor.

Bellek ve Yarı İletkenlerde Maliyet Baskısı
Özellikle bellek ve yarı iletken bileşenlerde yaşanan maliyet artışlarının yeni nesil telefonlara doğrudan yansıması bekleniyor. Sektör temsilcileri, bu kalemlerdeki fiyat hareketlerinin nihai ürün fiyatları üzerinde belirleyici olabileceğini belirtiyor.

Yıl Sonuna Kadar Yüzde 40 Artış Öngörüsü
Yapılan değerlendirmelerde, Türkiye’de akıllı telefon fiyatlarının 2026 yılı sonunda 2025 seviyelerine göre yaklaşık yüzde 40 oranında artabileceği öngörülüyor. Uzmanlar, küresel tedarik zincirindeki belirsizliklerin devam etmesi halinde teknoloji ürünlerinde yeni zamların gündeme gelebileceğini ifade ediyor.

Veri bilimcileri öne çıkıyor

Yapay zekâ sistemlerinin gelişmesiyle birlikte veri işleme ve analiz süreçlerinin önemi artıyor. Bu kapsamda veri bilimciliği, gelecekte yüksek gelir elde etmesi beklenen meslekler arasında gösteriliyor.

Büyük şirketlerin müşteri davranışlarını analiz etmek, strateji geliştirmek ve karar alma süreçlerini güçlendirmek için veri bilimi alanına yatırım yaptığı belirtiliyor.

Siber güvenlik uzmanlarına talep artıyor

Dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte siber saldırı riskleri de artıyor. Bu nedenle siber güvenlik uzmanlığının önümüzdeki yıllarda daha kritik hâle gelmesi bekleniyor.

Bankacılık, savunma sanayi ve sağlık gibi alanlarda görev yapan siber güvenlik uzmanlarının gelirlerinde artış yaşanabileceği öngörülüyor.

Psikologluk listede yer aldı

Yapay zekâ destekli kariyer analizlerinde psikologluk da geleceğin yüksek gelir potansiyeline sahip meslekleri arasında gösterildi.

Teknoloji çağında artan stres, yalnızlaşma ve psikolojik destek ihtiyacının bu alana yönelik talebi artırdığı belirtiliyor. İnsan ilişkileri, empati ve yüz yüze iletişim gerektiren mesleklerin yapay zekâ karşısında önemini koruyacağı değerlendiriliyor.

Yenilenebilir enerji mühendisliği yükselişte

Enerji sektöründe fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefi, yenilenebilir enerji alanında yeni istihdam olanakları oluşturuyor. Güneş, rüzgâr ve hidrojen enerjisi alanında çalışan mühendislerin önümüzdeki yıllarda daha fazla talep görmesi bekleniyor.

Çevre dostu projelerin yaygınlaşmasıyla yenilenebilir enerji mühendisliği, kazanç potansiyeli yüksek meslekler arasında yer alıyor.

İçerik üreticiliği dikkat çekti

Listenin dikkat çeken başlıklarından biri de dijital içerik üreticiliği oldu. Sosyal medya platformlarının büyümesiyle birlikte video üreticileri, yayıncılar ve dijital eğitmenlerin gelir elde etme olanakları arttı.

Analizlere göre özgün içerik üreten kişilerin, dijital platformlardaki büyümeye bağlı olarak gelecekte de kazançlarını artırma potansiyeli bulunuyor.

Değişime uyum vurgusu

Uzmanlara göre yüksek gelir potansiyeli taşıyan mesleklerin ortak noktası, değişen teknolojiye ve yeni çalışma modellerine hızlı uyum sağlayabilmeleri. Yapay zekâ ve dijitalleşmenin etkisiyle iş gücü piyasasında beceri odaklı dönüşümün süreceği belirtiliyor.

“Hedefi Bul” Projesi Geliştirildi
Öğrenciler tarafından geliştirilen “Hedefi bul” projesi, otomatik hedef tespiti ve yönlendirme sistemi üzerine kuruldu. Projede kullanılan çift kamera sistemiyle hedeflerin konumu belirlenerek hassas nişan alma işlemi gerçekleştiriliyor. Proje üzerinde çalışan öğrencilerden Olcay Sarıoğlu, tasarım ve yazılım süreçlerini yaklaşık iki ayda tamamladıklarını ifade etti.

Atölye Eğitimi Ön Planda
Projeye rehberlik eden Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Kadir Sunman, eğitim sürecinde teoriden çok uygulamaya ağırlık verdiklerini belirtti. Sunman, öğrencilerin atölye ortamında geliştirdikleri projeler sayesinde teknik becerilerini artırdığını ve yarışmalara hazırlandığını dile getirdi.

Savunma Sanayisine Yönelik Sistem
Geliştirilen sistemin görüntü işleme temelli çalıştığını ifade eden Sunman, hedeflerin yalnızca kamera aracılığıyla tespit edilerek analiz edilebildiğini belirtti. Projenin, geliştirilmesi halinde farklı alanlarda kullanılabilecek potansiyele sahip olduğu kaydedildi.

Otonom Ok Fırlatan Robot
Öğrenciler ayrıca “Tozkoparan” adı verilen otonom ok fırlatan bir robot da tasarladı. Projenin tamamen otonom çalıştığını belirten öğrenci Ahmet Berat Kılıç, robotun çizgi takibi yaparak hedefe ulaştığını ve ok fırlatma işlemini gerçekleştirdiğini söyledi.

Yarışma Hedefi
Projelerin, Kocaeli Robotik Kodlama Atölyeleri yarışmasına hazırlandığı belirtilirken, öğrenciler ulusal düzeyde derece elde etmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Eğitim Destekleri Sürüyor
GençTek Koordinatörü İsmet Kılıç, projelerin Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) destekleriyle yürütüldüğünü belirterek, öğrencilerin geleceğe hazırlanması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Apple, teknoloji dünyasında bir dönemi kapatıyor. Şirket, Haziran ayında tanıtılması beklenen iOS 27 yazılım güncellemesi ile birlikte, eski bazı iPhone modellerine olan yazılım desteğini sona erdirecek. Bu karar, özellikle 2019 ve 2020'de tanıtılan bazı modelleri kapsıyor. Bu cihazlar, yıllardır süren güncelleme desteği ile dikkat çekerken, iOS 27 güncellemesi ile birlikte “emekli” olmaya hazırlanıyor.

iOS 27 ile Sona Eren Modeller

iOS 27 güncellemesinden sonra yazılım desteği almayacak iPhone modelleri arasında iPhone SE (2020) ve iPhone 11 serisi dikkat çekiyor. iPhone SE, 2020’de tanıtıldığında uygun fiyatı ve güçlü donanımıyla popüler olmuştu. Ancak, sınırlı RAM kapasitesi ve eski tasarımı, yeni nesil iOS özelliklerinin gereksinimlerini karşılayamayacak seviyeye geldi. Aynı şekilde, 2019’da tanıtılan iPhone 11 ve iPhone 11 Pro serileri de donanım sınırlarına ulaşmış durumda.

Donanım Sınırları Güncelleme Desteğini Etkiledi

Apple’ın bu kararı alırken göz önünde bulundurduğu başlıca faktörler arasında işlemci gücü, RAM kapasitesi ve yeni nesil yapay zeka gibi özelliklerin gereksinimleri bulunuyor. A13 Bionic işlemcisinin artık eskiye göre yetersiz kalması, yeni iOS sürümlerinin donanım gereksinimlerini karşılayamayan bu cihazlara desteğin sonlandırılmasına neden oldu.

Daha Eski Modellerin Güncellemesi Zaten Sonlanmıştı

iPhone 11 serisi ve iPhone SE (2020), Apple’ın 2023 ve 2024’te desteklediği modellerdi. Ancak, Apple daha önce iPhone XR ve iPhone XS gibi cihazları iOS 26 güncellemesiyle birlikte elden çıkarmıştı. Bu nedenle, iOS 27 ile birlikte bu modellerin de güncellemeye veda etmesi bekleniyordu.

Apple, cihazlarının yazılım desteğini zamanla kısıtlayarak, kullanıcıları yeni teknolojilere geçiş yapmaya zorluyor. iPhone 11 serisi ve SE, bir dönemin popüler telefonları olsa da, yeni nesil sistem özelliklerinin gerektirdiği donanım yeterliliği nedeniyle güncellemelerinden mahrum kalacak.

Yapı kimyasalları sektöründe planlı ve sürdürülebilir büyümeyi esas alan Promast, iki yıllık çalışmanın ardından yeni fabrikasını devreye aldı. Yatırımın arkasındaki isim olan Promast’ın kurucusu Kerim Bayramoğlu, tesisi Kocaeli Gündem’e anlattı. Bayramoğlu, yeni fabrikanın yalnızca üretim yapılan bir alan değil; insanı, doğayı ve geleceği merkeze alan bir anlayışın yansıması olduğunu ifade etti.

2014 yılında Kocaeli’de kurulan Promast; montaj, yalıtım, dolgu ve sızdırmazlık ürünleri alanında aerosol PU köpük, silikon ve yapıştırıcı üretimi gerçekleştiriyor. Yapı kimyasalları ve otomotiv sektörlerine hizmet veren firma, ihracat ağırlıklı yapısıyla büyümesini sürdürüyor. Yeni fabrika yatırımıyla bu ivmenin daha da yukarı taşınması hedefleniyor.

“Mevcut tesis ihtiyacı karşılamıyordu”

Yeni yatırım kararının gerekçesini paylaşan Kerim Bayramoğlu, mevcut fabrikanın artan üretim kapasitesi için yetersiz kaldığını belirtti. “Büyüyen ekonomik konjonktürde katma değeri yüksek ürünler üretmek ve geleceğin üretim modeline uyum sağlamak için bu yatırımı gerçekleştirdik. 20 bin metrekare arsa üzerinde, 15 bin metrekare kapalı alana sahip fabrikamızı iki yılda tamamladık. Ancak bizi farklı kılan sadece metrekare büyüklüğü değil; çevreci üretim anlayışımız ve sosyal yaklaşımımızdır” dedi.

Yapay zekâ destekli üretim altyapısı

Yeni tesisin ileri teknoloji ve yapay zekâ destekli sistemlerle donatıldığını vurgulayan Bayramoğlu, bunun markanın üst segment ürün grubundaki gücünü artıracağını söyledi. “İnovatif ve yüksek katma değerli ürünler üretmeyi hedefliyoruz. Bu nedenle dijitalleşmeyi ve yapay zekâyı üretimin merkezine yerleştirdik. Bu yaklaşım, uluslararası pazarlardaki rekabet gücümüzü artırırken uzun vadeli sürdürülebilirliğimizi de destekliyor” ifadelerini kullandı.
Üretimin yüzde 65’ini ihraç ettiklerini belirten Bayramoğlu, Avrupa, Amerika ve Ortadoğu başta olmak üzere birçok ülkeye ürün gönderdiklerini söyledi. Yeni fabrikayla birlikte ihracat kapasitesinin artacağını, yurt içinde ise bayilik ağının genişletileceğini dile getirdi. “Burada yalnızca bir tesis kurmadık; doğaya saygılı, insana değer veren ve teknolojiyi merkeze alan bir üretim kültürü inşa ettik. Bu model yarının sanayisine ışık tutacak” dedi.

Çevreci üretim modeliyle dikkat çekiyor

Türkiye’de ilklerden biri

Promast’ın yeni fabrikasının en önemli özelliklerinden biri çevre dostu üretim anlayışı. Bayramoğlu, tesisin bu yönüyle Türkiye’de bir ilk, Avrupa’da ise sayılı örneklerden biri olacağını ifade etti.

“Atık üretmeyen, bacalı üretimi olmayan, prosesinde su kullanılmayan ve kendi enerjisini kendi üreten bir fabrikadan söz ediyoruz. Bu yaklaşım yalnızca çevre duyarlılığı değil, geleceğin sanayi modelidir” diyen Bayramoğlu, fabrikanın enerji ihtiyacının çatıya kurulan güneş panelleriyle karşılandığını belirtti. Üretim süreçlerinde su kullanılmaması sayesinde atık su oluşmadığını, bacalı üretimin olmamasının ise karbon ayak izini minimum seviyeye indirdiğini vurguladı. Tüm yangın önlemlerinin uluslararası standartlara uygun şekilde tasarlandığını da sözlerine ekledi.

İnsanı merkeze alan üretim kültürü

Beyaz yaka–mavi yaka ayrımı yok

Promast’ın yeni fabrikasında çalışan konforu ve iş güvenliği ön planda tutuluyor. 80 personelin görev yaptığı tesiste sosyal alanlar bu anlayışa göre planlandı. Bayramoğlu, “Yemekhanede beyaz yaka ve mavi yaka ayrımı yapmıyoruz. Bizim için herkes aynı değere sahip” dedi.
Yemekhanede oluşturulan kütüphane ile çalışanların dinlenme saatlerinde kitap okuma alışkanlığı kazanmalarının hedeflendiğini belirten Bayramoğlu, iş sağlığı ve güvenliğinin ise vazgeçilmezleri olduğunu vurguladı.

Fabrikada çamaşırhane uygulaması

Yeni fabrikada kurulan çamaşırhane sistemiyle çalışanların iş kıyafetleri haftalık olarak yıkanıp ütülenerek hazır hale getiriliyor. Bu uygulamanın hem hijyen hem de tasarruf açısından önem taşıdığını ifade eden Bayramoğlu, temiz ve düzenli kullanılan kıyafetlerin daha uzun ömürlü olduğunu, bunun da tüketimi azaltarak ülke ekonomisine katkı sağladığını söyledi.

Promast’ın yeni üretim tesisi, çevreye duyarlı yaklaşımı ve çalışan odaklı modeliyle yalnızca bugünün değil, geleceğin sanayi anlayışına da örnek olmayı hedefliyor.

“Gölge Yapay Zekâ” Uyarısı

Rehberde “gölge yapay zekâ” olarak tanımlanan kontrol dışı kullanımlara dikkat çekildi. Bu kavram, çalışanların kurumun bilgisi veya onayı olmadan yapay zekâ araçlarını iş süreçlerinde kullanmasını ifade ediyor.

KVKK’ya göre bu tür kullanımlar, hangi verilerin paylaşıldığı ve hangi sistemlerin kullanıldığı konusunda kurumların kontrolünü zorlaştırıyor. Bu durum veri güvenliği ve siber güvenlik açısından önemli riskler doğurabiliyor.

Ticari Sırlar İçin Tehlike

Kuruma göre üretken yapay zekâ araçlarına yüklenen bazı bilgiler, kurumlar için kritik riskler barındırıyor.

Kaynak kodları, ürün tasarımları, iş stratejileri ve ticari sır niteliği taşıyan verilerin üçüncü taraf yapay zekâ platformlarıyla paylaşılması halinde bu verilerin kurum kontrolü dışında işlenebileceği uyarısı yapıldı.

Yasaklamak Çözüm Değil

Rehberde yapay zekâ araçlarının tamamen yasaklanmasının etkili bir çözüm olmayabileceği de ifade edildi. Böyle bir yaklaşımın çalışanların bu araçları kurum denetimi dışında kullanmasına yol açabileceği belirtildi.

Bu nedenle kurumların:

• Açık yapay zekâ kullanım politikaları oluşturması

• Hangi verilerin paylaşılabileceğini belirlemesi

• Çalışanlara eğitim ve farkındalık programları düzenlemesi

gerektiği vurgulandı.

Son Karar İnsan Denetiminde Olmalı

KVKK ayrıca yapay zekâ sistemlerinin ürettiği sonuçlara aşırı güven duyulmasının da risk oluşturabileceğini belirtti. “Otomasyon ön yargısı” olarak tanımlanan bu durumun, kullanıcıların yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu yeterince sorgulamadan kabul etmesine neden olabileceği ifade edildi.

Bu nedenle yapay zekâ araçlarının ürettiği içeriklerin nihai karar yerine destekleyici unsur olarak değerlendirilmesi ve mutlaka insan denetiminden geçirilmesi gerektiği belirtildi.