Kocaeli’de yaşayan 63 yaşındaki ud yapım ustası Burhan Çeşni, askerlik dönüşü tesadüfen adım attığı mesleğinde 42 yılı geride bıraktı. 1984 yılında meslek hayatına başlayan Çeşni, ağaca şekil vererek notalara hayat vermeyi sürdürüyor.
Kuveyt’te Arap Udu Üzerine Uzmanlaştı
Meslek hayatının önemli bir bölümünü yurt dışında geçiren Çeşni, 1989 yılında gittiği Kuveyt’te 12 yıl kalarak Arap udları üzerine uzmanlaştı. Arap udunun Türk uduna göre hacim, form ve ses karakteri açısından büyük farklılıklar taşıdığını belirten Çeşni, yıllar içinde bu alanda ustalaştığını ifade etti.
Seri Üretimi Reddediyor
Çeşni, atölyesinde seri üretime yer vermiyor. Her udu, sanatçının fiziksel yapısına, parmak uzunluğuna ve aradığı tınıya göre kişiye özel olarak üretiyor. Bu amaçla 11 farklı kalıp kullanan usta, kadın müzisyenler için de ayrı kalıplar hazırladığını söylüyor. Ona göre ud, yalnızca bir müzik aleti değil, sanatçının sesi ve karakteri.
“Yanlış Yapa Yapa Usta Olunur”
Mesleğe başlama sürecini anlatan Çeşni, askerlik sonrası iş ararken bir gazete ilanıyla bu dünyaya adım attığını belirtiyor. “Birdenbire usta olunmaz. Yanlış yapmadan usta olunmaz. Yanlışları düzelte düzelte insan ustalaşıyor” diyen Çeşni, 42 yıllık emeğin bu sürecin sonucu olduğunu vurguluyor.
Tekne ve Kapak En Zor Aşamalar
Özellikle Arap udunun tekne kısmının büyük ustalık gerektirdiğini ifade eden Çeşni, en zor bölümün udun arka kısmındaki tombul yapıyı vermek olduğunu söylüyor. Kapak süslemesi, sedef kullanımı ve ağaçların iyi kurutulmasının da ses kalitesi açısından belirleyici olduğunu dile getiriyor.
“Öğrenci Udu Diye Bir Şey Yok”
Piyasada “öğrenci udu” adıyla satılan düşük kaliteli enstrümanlara karşı uyarıda bulunan Çeşni, kaliteli bir udla başlanmayan müziğin yarım kaldığını savunuyor. Marketlerde satılan udların hem ses hem de mekanik açıdan yetersiz olduğunu belirten usta, müzisyenlerin mutlaka ustasından enstrüman alması gerektiğini ifade ediyor.
Udları 50 Ülkede İlgi Görüyor
Bugün Çeşni’nin atölyesinden çıkan udlar, yaklaşık 50 ülkede sanatçılar tarafından kullanılıyor. Ayda talebe göre 50 ila 70 arasında ud ürettiklerini belirten Çeşni, Türkiye’yi uluslararası alanda en iyi şekilde temsil etmeyi hedeflediğini söylüyor.
Genç Ustalara Tavsiye
Mesleğe ilgi duyan gençlere de seslenen Çeşni, bu işin montajla değil, el emeğiyle yapılabileceğini vurguluyor. Udun A’dan Z’ye ustası tarafından yapılması gerektiğini ifade eden Çeşni, “Toz yutarız, ter dökeriz ama bir sanatçı udumuzu çaldığında bütün yorgunluk gider” diyerek sözlerini tamamlıyor.