Hürmüz Boğazı’nda gerilim yeniden yükseldi. ABD ordusunun, İran’ın bölgede üç gemiyi hedef aldığını açıklamasının ardından çarşamba sabahı İran’a hava saldırıları düzenlediği bildirildi. Washington yönetimi ayrıca geçici anlaşma kapsamında İran’a tanınan petrol satış iznini de iptal etti.
ABD’den İran’a hava saldırısı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Amerikan güçlerinin İran’a yönelik saldırıları, “uluslararası bir su yolunda masum sivillerin görev yaptığı ticari gemilere yönelik saldırıların ağır bedelini ödetmek” amacıyla düzenlediğini açıkladı.
Komutanlığa göre saldırılarda İran’a ait hava savunma sistemleri, radarlar ve Devrim Muhafızları tarafından kullanılan 60’tan fazla küçük tekne hedef alındı. ABD, söz konusu teknelerin Hürmüz Boğazı’nda gemileri taciz etmekte kullanıldığını savundu.
ABD ordusu, İran’ın geçici anlaşmaya uymaması halinde “hesap vermeye zorlanacağını” belirterek, bu aşamadaki saldırıların sona erdiğini duyurdu.
İran’dan sert tepki
İran, saldırıları doğrularken kayıplara ilişkin bilgi paylaşmadı. İran devlet medyasına göre Bender Abbas, Keşm ve Sirik’te patlama sesleri duyuldu.
İran’ın merkezi askeri komutanlığı saldırıyı “terör eylemi” olarak nitelendirerek, “bu saldırganlığa kararlı biçimde karşılık verileceğini” açıkladı.
Açıklamada, “İran silahlı kuvvetleri hiçbir koşulda Hürmüz Boğazı’nın işlerine müdahale edilmesine izin vermeyecek, başkalarının burayı yönetmesine müsaade etmeyecektir” denildi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Zorbalık ve haraç dönemi sona erdi. Bu hiçbir yere varmaz. Biz boyun eğmeyiz” ifadelerini kullandı.
Bahreyn ve Kuveyt’te füze alarmı
ABD’nin saldırısının ardından Bahreyn ve Kuveyt’te füze alarmı verildiği bildirildi. Bahreyn, ABD Donanması’nın 5. Filosu’na; Kuveyt ise ABD Kara Kuvvetleri unsurlarına ev sahipliği yapıyor.
İran’ın Bahreyn ve Kuveyt’i hedef alan saldırılarla karşılık verdiği belirtilirken, bölgede tansiyonun yeniden yükseldiği ifade edildi.
Saldırı Trump Türkiye’deyken gerçekleşti
Çarşamba günkü saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Zirvesi için Türkiye’de bulunduğu sırada gerçekleşti. Zirve gündeminin bölgedeki son gelişmelerden etkilenmesi bekleniyor.
Hamaney’in cenaze töreni sırasında gerilim arttı
Bölgedeki son saldırıların, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenlerinin sürdüğü sırada yaşandığı bildirildi.
Hamaney’in defninin ardından nihai anlaşma müzakerelerinin başlamasının beklendiği, görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması ve Tahran’ın tartışmalı nükleer programının geriletilmesi gibi başlıkların ele alınmasının planlandığı belirtildi. Ancak yeni saldırıların bu sürecin geleceğini belirsiz hale getirdiği değerlendiriliyor.
ABD petrol satış iznini iptal etti
Washington yönetimi, geçici anlaşma kapsamında İran petrolünün satışına izin veren lisansı da iptal etti. Söz konusu lisansın, İran’ın yıllar sonra ilk kez uluslararası piyasada ABD doları üzerinden açık biçimde petrol satabilmesine imkan tanıdığı belirtiliyordu.
ABD’nin lisansı iptal etme kararının, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi saldırılarının ardından geldiği ifade edildi.
Tankerlere saldırı iddiası
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi’nin, bir tankerin Umman açıklarında seyir halindeyken vurulduğunu ve alev aldığını bildirdiği aktarıldı. İran devlet televizyonu ise sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan tankerin uyarıları dikkate almamasının ardından hedef alındığını duyurdu ancak saldırıyı doğrudan üstlenmedi.
Diğer iki geminin de hasar aldığı, saldırılarda yaralanan olmadığı ve gemilerin Hürmüz Boğazı’ndaki seyrine devam ettiği belirtildi.
Katar’dan İran’a tepki
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Katar’a ait Al Rekayyat tankerinin “uluslararası seyrüseferi ve küresel enerji güvenliğini hedef alan kabul edilemez bir saldırıya” uğradığını açıkladı.
El-Ensari, Katar’ın İran’ı saldırıdan “tamamen hukuken sorumlu” tuttuğunu söyledi.
Küresel enerji güvenliği için kritik bölge
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından dünyanın en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Petrol ve doğal gaz taşımacılığında stratejik öneme sahip boğazdaki gerilim, enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik açısından yakından izleniyor.
İran ve ABD’nin geçici anlaşma kapsamında gemilerin 60 gün boyunca herhangi bir ücret ödemeden boğazdan geçmesine izin verilmesi konusunda uzlaştığı, ancak Tahran’ın gemi rotalarının kendi kontrolünde olması gerektiğini savunduğu bildirildi.
