Türkiye, 1923 yılının başında Kurtuluş Savaşı’ndan çıkmış, askeri başarının diplomasi masasında kesinleştirilmesi için Lozan görüşmelerini sürdürüyordu. Saltanatın kaldırılmasının ardından yeni devletin yönetim biçimi ve halifeliğin geleceği, kamuoyunda yoğun biçimde tartışılıyordu.
Annesinin Ölüm Haberine Rağmen
Batı Anadolu’daki askerî birlikleri denetlemek ve halkla temas kurmak amacıyla 14 Ocak 1923’te yurt gezisine çıkan Mustafa Kemal Atatürk, 15 Ocak’ta annesinin vefat haberini İzmit’te aldı. Buna rağmen 16 Ocak’ta yapılması planlanan basın toplantısının önemini gerekçe göstererek programını değiştirmedi ve hemen İzmir’e gitmedi.
Gece Yarısına Kadar Süren Toplantı
Mustafa Kemal Paşa, toplantı için İzmit’e gelen gazetecilerle 16 Ocak’ta İzmit Tren Garı’nda buluştu. Ardından, bugün saray-müze olarak ziyarete açık olan Kasr-ı Hümâyun’a geçildi. Saat 21.30’da başlayan toplantı, 17 Ocak gecesi 03.00’e kadar devam etti.
Cumhuriyet Yolunda Basına Verilen Mesaj
Atatürk, yaşamı boyunca gazetecilerle birçok kez bir araya gelmiş olsa da bu görüşmelerin büyük bölümü bire bir yapılan özel demeçlerden oluştu. İzmit’te gerçekleştirilen bu toplantı ise, onun basın karşısında toplu biçimde konuştuğu ilk ve tek basın toplantısı olarak kayıtlara geçti. Bu yönüyle toplantı, Cumhuriyet’e giden süreçte hem siyasal hem de basın tarihi açısından özel bir yere sahip oldu.
