Türkçede özellikle hukuk, bilim, tarih ve günlük anlatımlarda sıkça kullanılan delil kelimesi; bir iddianın doğruluğunu ortaya koyan bilgi, bulgu veya işaret anlamına gelir. Bir olayın ispatlanmasında ya da bir gerçeğin açığa çıkarılmasında önemli rol oynayan bu kelimenin eş anlamlıları da anlatımı güçlendirmek ve tekrarları önlemek açısından büyük önem taşır.
Peki delil kelimesinin eş anlamlısı nedir? Türk Dil Kurumu’na göre delil sözcüğü hangi kelimelerle aynı anlamda kullanılır? Delilin eş anlamı ile ilgili tüm detaylar aşağıda yer almaktadır.
Delil Kelimesinin TDK’ye Göre Anlamı
Türk Dil Kurumu’na göre delil, “bir gerçeği kanıtlayan, ispatlayan şey; kanıt, belge, emare” anlamına gelir. Kelime köken olarak Arapçadan Türkçeye geçmiş olup ilk anlamı “yol gösteren, rehber”dir. Günümüzde ise daha çok kanıt ve ispat aracı anlamında kullanılmaktadır.
Delil Kelimesinin Eş Anlamlısı Nedir?
TDK kaynaklarına göre delil kelimesinin birden fazla eş anlamlısı bulunmaktadır. Bu kelimeler anlam bakımından delil ile örtüşür ve cümle içinde uygun bağlamda delil yerine kullanılabilir.
Delil kelimesinin eş anlamlıları şunlardır:
Kanıt, emare, alamet ve mesnet.
Bu sözcükler yazılış ve telaffuz bakımından farklı olsa da anlam açısından delil kelimesiyle aynı görevi üstlenir.
Delil ve Eş Anlamlıları Arasındaki Anlam Nüansları
Kanıt, delilin en yaygın ve öz Türkçe karşılığıdır. Özellikle hukuk ve bilimsel metinlerde sıkça tercih edilir.
Emare, daha çok bir durumun varlığına işaret eden iz veya belirti anlamında kullanılır.
Alamet, genellikle henüz gerçekleşmemiş ya da dolaylı şekilde anlaşılan durumlar için kullanılır.
Mesnet ise dayanak, gerekçe anlamı taşır ve çoğunlukla resmî veya akademik dilde yer alır.
Bu nedenle eş anlamlı olsalar da kullanım bağlamı cümlenin anlamını belirler.
Delilin Eş Anlamı ile Örnek Cümleler
Delil:
Mahkeme, yeterli delil bulunmadığı için sanığı serbest bıraktı.
Kanıt:
Savcı, olayla ilgili tüm kanıtları dosyaya ekledi.
Emare:
Olay yerinde suçluyu gösteren herhangi bir emare bulunamadı.
Alamet:
Gökyüzündeki kızıllık, yaklaşan fırtınanın bir alameti olabilir.
Mesnet:
Bu iddiaların hiçbirinin sağlam bir mesneti yok.
Bu örneklerde görüldüğü gibi delil kelimesinin eş anlamlıları cümle içinde anlam bozulmadan kullanılabilmektedir.
Delil Kelimesi Hangi Alanlarda Kullanılır?
Delil kelimesi en çok;
-
hukuk ve adli süreçlerde,
-
bilimsel araştırmalarda,
-
tarihsel incelemelerde,
-
gündelik anlatım ve deyimlerde
kullanılır. “Delil karartmak”, “delil yetersizliği” gibi kalıplaşmış ifadeler de dilimizde yaygın biçimde yer alır.
Delil kelimesinin TDK’ye göre eş anlamlıları kanıt, emare, alamet ve mesnettir. En yaygın ve sade kullanım kanıt kelimesidir. Bu sözcükler bağlama uygun şekilde kullanıldığında delil yerine rahatlıkla tercih edilebilir.
