AK Parti, yargı süreçlerinde değişiklikler öngören 30 maddelik kanun teklifini TBMM Başkanlığı’na sundu. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen teklifin, yargılamaların makul sürede tamamlanması, mahkemelerin iş yükünün azaltılması ve yargı süreçlerinin hızlandırılması amacıyla hazırlandığı belirtildi.
Akbaşoğlu paketin ayrıntılarını açıkladı
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin Meclis’e sunulmasının ardından açıklamalarda bulundu. Akbaşoğlu, düzenlemenin yargıya olan güveni artırmayı ve adaletin gecikmeden işlemesini hedeflediğini söyledi.
Duruşma sürelerine düzenleme
Teklifte, duruşma sürelerinin 3 ayla sınırlandırılmasına yönelik düzenleme yer alıyor. İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe yoluyla işlem yapılması gibi zorunlu hallerde hâkimin gerekçesini belirterek daha uzun süre belirleyebileceği ifade edildi.
e-Duruşma imkânı genişletiliyor
Kanun teklifiyle avukatların ön incelemelere SEGBİS sistemi üzerinden ses ve görüntü nakliyle katılabilmesine imkân tanınması öngörülüyor. Bu düzenlemenin, yargı süreçlerinde zaman kaybının önüne geçmeyi amaçladığı belirtildi.
Yargıtay’ın bozma yetkisi düzenleniyor
Teklifte dikkat çeken başlıklardan biri de Yargıtay’ın bozma yetkisine ilişkin düzenleme oldu. Bölge adliye mahkemelerinin ilk derece mahkemesi sıfatıyla verdiği kararlar hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin sadece görevsiz veya yetkisiz olduğu gerekçesiyle Yargıtay tarafından bozulmasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına itiraz süresi
Düzenlemeye göre, Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine tesliminden itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek.
HAGB kapsamına sınırlama
Teklifte, hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulamasına ilişkin de değişiklik yer aldı. Buna göre HAGB, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlilerinin görevi nedeniyle işlediği ve kötü muamele kapsamında değerlendirilebilecek suçlar bakımından uygulanmayacak.
İcra takibinde yeni dönem
Akbaşoğlu, teklifin en önemli başlıklarından birinin icra takibi düzenlemesi olduğunu belirtti. Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılması döneminin sona erdirileceği ifade edildi.
Önce idareye başvuru zorunlu olacak
Düzenlemeye göre vatandaşın alacağı için icra takibi başlatmadan önce idareye yazılı başvuruda bulunması ve hesap numarasını bildirmesi gerekecek. İdareye tanınan bir aylık süre içinde ödeme yapılmaması halinde cebri icra yoluna gidilebilecek.
Miras davalarında yeni satış usulü
Teklifte ortaklığın giderilmesi ve mirasçılar arasında satış süreçlerine ilişkin düzenleme de yer aldı. Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında, birinci açık artırmanın yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor. Böylece aile yadigârı malların öncelikle mirasçılar arasında kalmasının amaçlandığı belirtildi.
İdari yargıda tek hâkim kapsamı genişliyor
İdare mahkemelerinde tek hâkimle çözümlenebilecek davaların kapsamı da genişletiliyor. 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin bazı uyuşmazlıkların tek hâkim tarafından karara bağlanması planlanıyor.
Gerekçe hatasında karar kaldırılmayacak
Teklifte, idari yargıda dosyaların usule ilişkin nedenlerle mahkemeler arasında gidip gelmesinin önüne geçilmesi amacıyla da düzenleme yapılıyor. Bölge idare mahkemelerine, ilk derece mahkemesi kararının sonucu hukuka uygunsa yalnızca gerekçe hatası nedeniyle kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı sonuçlandırma imkânı tanınacak.
Bilirkişi uygulamasına sınırlama
Düzenlemede bilirkişi uygulamalarına ilişkin hükümler de bulunuyor. Hakim ve savcıların hukuk bilgisiyle çözebileceği davaların bilirkişiye gönderilmesinin önüne geçilmesi, gereksiz bilirkişi kullanan hâkimlere ise disiplin cezası uygulanması öngörülüyor.
Adli Tıp Kurumu’na ilişkin düzenleme
Adli Tıp Kurumu’nun bilimsel ve idari kapasitesine ilişkin yeni hükümler de teklif kapsamında yer aldı. İhtisas Kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartının kanunla açık hale getirileceği belirtildi.
Vesayet satışları elektronik ortamda yapılabilecek
Teklifte vesayet altındaki kısıtlı vatandaşların taşınır veya taşınmaz satışlarının rekabet ortamında yapılabilmesi için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden satış imkânı da yer aldı.
Belirsiz alacak davası kaldırılıyor
Akbaşoğlu, uygulamada tartışmalara neden olan belirsiz alacak davasının yürürlükten kaldırılacağını açıkladı. Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlara, ıslah hakkını kullanmaksızın ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı tanınması öngörülüyor.
Teklif Meclis gündeminde
30 maddelik 12. Yargı Paketi’nin TBMM’de görüşülmesinin ardından yasalaşma süreci netleşecek. Teklifin, yargı sisteminde birçok başlıkta uygulama değişikliği getirmesi bekleniyor.
